1. doktryna społeczna powstała w Niemczech w drugiej połowie XIX w. i oparty na niej ruch społeczno-polityczny, rozwijający się w krajach o dużej liczbie ludności wiejskiej, wypływający z pobudek obrony interesów drobnych rolników zagrożonych przez rozwój wielkiego kapitału, jednocześnie zwalczający program rewolucji socjalistycznej